ff
                    Liber vnus.               6 r
      in quo nullum erat arbitrium : vnde appa-rec Senatus omnes inutiles eile vbi collegia adhnc iurifconfiiltorum. Ec vbi defiant eifdem legibus ceneri debent, quo-niam quando vcrinque periculum adfit, tutiilimum eil omni earere licentia. Eft cuiam alia difficultas a qua vix cedipus fe fciat explicate circa fontium 8c in-fontium examen ; vbi infontes ob iniu-riam damnantur , aut ob ftultitiam aut doloris impatientiam , fontes ob con-ftantiam & vafriciem corruptis etiam tortoribus euadunt. Et rurfus id maximum eft quod fi locupletibus nihil concedatur, fient homines inertes : ii mtiltum rapaces vt ip/i vel fucceftbres iis commodis gaudeant. Propterea optimum fuerit hanc rationem temperare vt fuo loco dicetur.
         Ergo cum lex qua: non feruatur lex non lit, principaliffimum omnium eft legem -feruari. Vt ergo feriientur leges primum oportet neminem efle qui legibus non fit fubiedus : neque enim magis leges corrumpuntur, quam ab his quibus impune eft eas corrupifle. Hi funt omnes exteri , omnes qui pluri-mum poiTunt , 6c fi magiftratus fint perpetui aut fine fyndice , feu cenfore potius , atque hxc quo ad Magiftratus 8c iudices. Quod ad priuatos atti-net legem adeile oportet, vt qui immu-nitatem petit ipfa peritione muldetur, & impetrata licentia duplo grauius pu-niatur ob delidum 8c legem icilicet violatam. Pra:terea vt quseuis pcena le-gum corruptarum quod ad infamiam attinet etiamfi folum tentauerit cor-rumpere nec corruperit , ad filios 8c haredes omnes qui hasreditate gaude-re voluerint, tranfeat. Idem fi quis lege abufus fuerit vel earn fraudauerit. Neque prajterea admittatur quifquam ad hono--res quauis virtute laudatus, qui vxorem non habuerit faltem per quinquennium. Dcmum vt Cenfores legum fingulos ma-giftratus biennio exado iudieent j eos qui errore fadi peccauerint cogant ad reftitutionem : qui autem iuris ad du-p um : dimidium verb poena cenfbri-ns 8c miniftris adiudicetur, qui gratia vel donis fummo cruciatu. Quicunque veto tentauerint iudices ad hac indu-cere nifi a:tas aut fexus aut amentia aut patris orbitas excufet, eadem px-na pumantur: alij autem habita caufie tatione mitiore, fed tarnen non fine ca-tenis atque diurno labore ad lapidici-nas. Hac feueritate leges illibata: re-, tIneirl poterunt. Poft hxc fubit curia ieruandarum legum intaminatarum perpetuo , neque ea parua non folum ob hominum mutationem , fed quo-niam omnibus lex quae in vfu eft de-terior videcur ilia qua: non eft in vfu , qubd detrimenta illius & incommoda Tom. X.
fentiantur , alterius autem non. Ob id fie-pe contigit vt quas damnauimus ad eas confeftim mutatas redire cogerernur, quòd fi dajnna hxc non adeo celeriter fe prodant prsfertur deterior meliori. Ex longo enim vfu difcunt homines legem in contratium vertere : quamobrem duplo maior poena confinili debet fallenti legem 8c vim illius non verba tranfgcedienti eius, qua: ex lege palam earn tranfgredienti debetut. Sa:pe etiant contingit vtverè lex melior poflitexco-gitari : vel quoniam ab initio non opti-» mè expofita fuerit : vel mutato ftatu atque monbus ac confuetudine ciuitatis. Ergo hanc moderationem adhibere con-uenit, vt nullam legem mutare liceali fed fingulis vigintiquinque annis tres quie magis neceffiuite videbuntur cor-rigi poffint , ita vt antiqua nec abro-getur nec obliteretur , fed pofterior in vfu fit per decern annos : inde fi probable tur , perfeuerent aliis decern annis, atque iterum fi melior videatur , rurfus per decern alios annos in vfu fit : quòd fi optima videatur abrogetur prior * fi non ad priorem redeant. Per quos àii-tem hoc fieri debeat pollerius dicemus. Cxterum nulla prater id facultas fit mutandi leges , fed primum populus 8c magiftratus rexque fiue perpetuus fiue temporalis facerdotéfque iurent de non obliterandis legibus , nec permiffuros etiamfi contra iè fine aut filios violari. Et fi id agant poena fit omifiìo : omnium bonorum 8c opum ac capitalis etiam fummo magiftratui 8c regi omniaque fic ada nullius fint efficacia:  etiamfi
per centum annos permanerent. Infames quoque fint qui non vitam 8c for-tunas pro illis defendendis expofue-rint.
   Quatuor procrea viri fumma fandi-tate ac nobilitate non minores quinqua-ginta annis, quorum authoritas maxima fit, perfundis aliis fummis honoribus fingulo Luftrocreentur, quorum cura fit non alia quam vt leges non permutentur, non violentur , non illis illudatur aut irrita: fiant vel non exequantur. Praete-rea in creatione cuiuflibet regis iureE ille recogniturum ada omnia circa leges , & fi qua: prater didum ordinem fuerint antiquata: reftituturum eas : il-los qui antiquauerint aut eorum defi* cendentes opibus omnibus & honoribus fpoliaturum , authores vltimo cruciatu necaturum fi fuperfinr. Ada omnia praeter leges nifi ad remiflionem fupplicij irrita habiturum. Quòd fi ha:c non iurauerit aut exequi negle-xerit magiftratu priuatus fit ipfo fado: Et infamis fiat : cuique etiam ilium occidenti tanquam tyranno praemia tribuan-tur.Duas quoque familias eligat rex quili-bet, quartnn munus & authoritas non alia
v