I
 2,8          T radatus
ritate & animi magnitudine opus habent; atque hsc edam cum imperatoribus qui imperia adipifcuntur iunóla funt: feu quod ab cifdem magnis c«li,8e fyderum confti-tutionibus proueniant, velut etiam cometis : feu quod vcrifimilius eft ab omnibus, cum vero imperia linguas fecum ducant, necefte enim eft rranfmutato imperio & linguam gemisproferri,nonnifiin vna lingua feme! artes ac difciplin« florere pof-fiint, nifi & bis in imperio eodem aut f«-pius,at non bis neque fxpiustquoniam aut deletur aut floret aut minuitur. Si igitur deleatur lingua quoque concidit,fi minua-turquies non intercede,fed bella,fufpitio-nes,feditiones,exa£tiones quae omniaegre-gium difciplinarum incrementum impe-diunt. Si floreat iam,adulatoribus 8c deli-ciis locus primus eft vnde fucati fapientes qui ab adulatoribus pr«feruntur, vt non ijdem effe poifint & haberi fapientes at vt iàpientia floreat, hoc vno indigetvt ijdem qui funt habeantur etiam pro fapientibus quod hodie videmus. In initiis veròimpe-rij, cum opus fit ftrenuis viris 8c virtutc prxditis, loci« eft turn ob morumfynce-ritatem , turn captandae apud populum glori« ac grada:,turn quia hi ftudiofifunt perpetuitaris nominis, viris vera virane & eruditione praeditis , non defunt fucceflu temporum 8c aliqua pulchra ingenia, fed cum multa,non fint , exiftimationepr«-miifque fublatis, laudani enim veteres flo-rentifllmamqne aetatem quod 8c Martialis vidit epigrammate ilio.
    Temporibus noftris atas cum cedat auorum.
    Ideo emergere nequeunt,nà humana ingenia velut ferrum collatis inuicem fermo-nibus acuuntur , neque Archimedes tail's fuilTet nifi Conon& Apollonius extitiflèt, multo minus Plato fi non Zenophon , & Ariftoteles fi non Plato 8c Geufippus. Ita-que human« naturx quatenus ingenio vtitur proprium eft.comrounem effexom-munis enim eft ftiens, nifi cum ad perfe-¿tionem quandam peruenerit.Et tunc quoque iuuatur anteaverò confenfus hie eft neceflarius féruntur 8c hi conatus cumle-gum mutationibus nam 8c hac noftra «tate quamuis non ex integro,murat« funt leges intra X X.annorum fpatium populique diuiiì:vbique Mahumethi legem Sophus ex Hali inftituro difcerpfitjatque ita vt nuc etiam vique ad exitium dimicent quod ea lex invi fundamentum pofuerit. Chriftia-nam Lutherus 8c nunc exagitat, quamuis mortuus : interpretation icripturarum, in qua Chrftianalex firmata eft. Sed 8c Indi. Occidentals qui Idola colebant diuifi funt Beticis vrgentibus, ficut orientals Lufita-nis.Ita vndequaque eruperunt vari? legum promulgationes atque eodem pene tempo-ris momento vt dubium efle non poilit h?c efle c?litus immifla.Porr òex his liquet alios nobiliores futuros nodos tranflatis impe-riis àd alias gentes , atque ab iis in linguis quas nunc barbaras vócamus. maioréque cum incremento,quod mens vna fit donee vitina dies huius fxculi veniat.
                                                    C A P Y T XIY.
                                              Qua fint necejfaria ad cbtinendum Imperium vniuerfi.
DVplex genus conftitutionis Imperij eft,alterino quidem quod nullam certain federn prxfixam habet fed Imperator ipfe per prouincias ipfas vagatur velati Àìthiopum Rex, quem.Preteianum vulgus vocat-j &C«farnofter :reliquum¡ cum in vna ciuitate fedcs prxfixa eft:vt C«iarum olim Rom? Ottomanorum nunc Conftan-tinopoli:Primum igitur voluntario iñipe-randi generi magis conuenit, cum omnes ptouinci« «qualiter fe diligi putant,fecun-dum maiorem retinet maieftatem. Vnde hoc imperandi genus robuftius , illud fir-mius.Conuenit primnm , vbi regna diuifa funt velini C«far nunc nofter habet:Et vbi nulla eft gens valde bellicofa fed vel om-nes pariter imbelles,vel omnes pariter fortes vt apud yEthiopasjCum quafi in eodem climate funt,Sed fi a Septentrione in meridiem extendatur, neefit abrutuimperjum metropolis vna ad maieftatem in medio conftitui poterir.medium non dico dittanti« magnitudine, fed proportione ad vi-cinas potentiores gentes,velut Ottomanus Conftantinopoli federn fixitqu« licet pro^ pior fit Bore«, quam Auftro, nihilominus quod tuthenir 8c , Scythis & Pannotiiis pacis.atque Germanis propior fit, quam imbellibus Arabibus : ob id in media efle diciturfemperenim Impertj fedes propinqua efle debet vicinis potentionbus vt fplendore regis paulatina illi gentes deficient ac fuecumbant.Ob id reftè fecit Seouls Rex qui federn Edimburgi fixit in fini-bus Britannorum, quorum regia cum fit Londini procul à Scotis duplici hoc auxilio hucufque Scoti feruati funt. Quod fi Anglus Rex fedem regni Beruicij figere poflet breui Scoticam gentem iugum fubi-re cogeret. Sed hoc vtfaciat, vetat metus Gallorum qui cum fint potentes , fi procul regia Britannorum abeflet Britanniam in-uaderent. Melius igitur efle putant propria feruafle quam aliena quxrere. Maximum igitur ad fubigendas finítimas nationes auxilium eft regiam illis propinquam prx-fixifle.Sed fi vtrinque fit metus, tunc co-gimurin medio collocare.N*m duas regias facere non debentur breui enim Regnum diuidetur.Sed oportet velut in animali cor vnum tantum ene, atque illud maxima vi armatura,cunóla ad fetrahere. Sic etenim in numerali eft. Ob id & artes & fapientes 8c arma & iuris dicendi licentia & claflìs vno in loco conftitui debét.ibi arx munita, duces,ludi, Thefaurus, omniàque egregia eflè oportet. Si vero prouinci« diuif« fint, non diuturnúimperiú eflè poteft,cù nec vitro obedire, nec vi cogi, nec ab Imperaore luftrari poflint Quamobré Cxfarris noftri aut Gallorú Regis potentia breui cóeidere neceflè eft.Sed fi finitimi Reges cótinuatis eflènt regnis,nó eflèt necefle alterù cócide-re:Sed vel ifipace diu,v tRuthenonorù Rex
                               cum