De Arcanis
nalé.Deinde cum potentes habeant vicinos Regem Perfarum ,&Turcam xnoribus Se Religione diuerfis, haud tutum eflet fubdi-tis tyrannum conftituere,& à proprio Rege defìftere. Neque tamen hoc valde diutur-jumi eiTe potei!: quod ab vtrifq; partibus incus feilieee 8c extra periculum petitur:licec vnum periculum alteri opponatur refiftat-que : manebit quamdiu fumma virtute & prudentia res agetnr. At occidentale vna ratione firmiffima tuebitur, fi Rex ex de-feendentibus Csiàris illis detur. Profere-tur aliquandiu fi in plura diuidatur , fi pra;fe<fti certa lege biennium non excefi-ferini. Si qui prsficiuntur, filios Se maxima patrimonia , rum vrbes in Hiipania reliquerint. Si arces munita; in India prae-feftis non pareant. Sitogatis & pluribus icilicet fenatui prsefeóti parere cogantur. Qnx fere omnia vt tutius regnum red-dunt ab inteftina fraude , ita imbecillius adexternam vim.
                                               C A P V T XVI.
                                        De caujts repugnantibus in consiìtutìone cuiufcmcpue [tatui Reìpub.
QVòd nullum Reipub. genus conftitui potuerit perpetuum , caufa eft repu-gnantia ipfa, tum vero aftra interitufque rerum & externa violentia. Verùmcaeteris reliftis de repugnantia ipfa folùm agemus, qua tarn multiplex eft, vt non folùm per-petuam, fed vix diuturnam finat effe Rem-pub. videntur autem repugnantia potiora genera nouem haec. Nuptiae, educatio, Magiftratus , accufàtiones, Duces , hare-ditas ,Diuitiae, Religio Se mores. Adeò verò vnumquodque horuro per fe difficile videtur, vt vix fententia maximorum vi-rorum conftent : quinimò plerique abfur-diflìma commenti fint. Primum igitur quod ad nuptias attinet, incommoda, qua vnumquodque genus fequuntur vi-deamus. Etenimabfque nuptiis vix confiate poterit Refpub. primum quod expe-rimentum id doceat & ratio, cum non futura fit cura generationis, multò minus nutritionis, nemine proprios filios agno-feente , incidemufque in abfurdam illam promifeui coniugij legem Platonis , vt etiam more belluarum cum filiis concum-bamus. Sit igitur coniugium , quando-quidem non folùm ad prolem , verùm etiamad domumeonftituendam curàmque illam quam vocamus ceconomicam : aut igitur cum vna aut pluribus, pluréfque cum vna & ea omnia aut cum diuortij liberiate, aut abfque eà. Plures igitur vi-ros eàdem vxore potiri non conuenit : nam primum coniugij bonum uufertur ob quod inftitutum videtur , feilieet proprio-rum filiorum agnitio ; ynpeditur etiam ex fuperuentu generatio. Nec erit vna
setermtatis. 31
domus , quia plures viri , nec plures quia vna mulier , ajtque hoc daeò ab furdumeftjVt vix vlla gens hunc mo-rem tentauerit. Sequitur igitur , vt vel vnus cum vna abfque diuorrio coniunga-tur vt Chriftiani , aut cum diuortio vt Romani & Iudaci, aur vnus cum pluribus Se diuortio vt Mahumetani : abfque ai*, tem diuortio hic modus vix contingere poteft, quoniam impedimenta multa Se rixas fequi necefle eft. Qui vero vnica vxore contenti funt, Se abfque diuortio maximas habent difficultates Se perpetuum bellum : vitia quoque tegunt at-que fic fraudes commituntur, quòd infè-parabile fit coniugium , 8e plerique ob verecundiam nolunt fateri fe deceptos, at-que ita in perpetuò dolore viuunt. Cum verò nouerint non pofle fe difinngi, alter alteri iniuriam aut clam aut palam provi vires fuppetunt, infert, coaótaque necefi fitas amorem minuit Se faftidium parit, vnde faepe alter alteri infidiasmolitur,quae omnia mala diuortium tollit, vt lege naturali vtile fit. At contra in diuortio multa mala fequuntur : amor aliarum quàm coniugis dum nouas fpeélant nuptias,con-temptus filiorum mutata matre.imo odium & pernicies , mala educatio , diffidfa inter fratres, quorum matres semula; fuerunt, necquicquam hoc malo grauius eft. No-uercae priuigni lites iurgia infernus fi fine maiores aliter miferia orbitas : foemineum crudele genus nouit in odio perfeueran-tiam, in bonis conftantiam non nouit. Qui verò plures ducere vxores folent, eafque repudiare polfunt, multitudini con-fulunt. Caeterum diflidia , inter filios, quorum matres funt inimica;, mala educatio ob multitudinem , iniuriae 8e infi-dia;.
   Diuitiarum quoque ratio non minores habet difficultates ; nam fi diuitiae in predo fint,homines earum caufa fiunt impro-biffimi, vtnoftrà aetate. Noniudices iufti-tia, non amicos fides, non affines neceflìtas Se coniun&io, non artifices iufiurandi Re-ligio,non facra Sacerdotes,non nobiles pu-dor,non medicos profeflìo retinet,quin‘per omnia fanda infandàque praecipites ruant ad ditias comparandas : non acqui iuftique vlla confideratio aut pudor, aut metus, vel pietas vel mifericordia , fed auaritia om-nemfecum improbitatem ducit ac trahit; videas funeftas...
                                                 CAPVT XVII-
                                                       De Seruis.
SEruorum duplex genus eft naturale atque legitimum : cum enina quidam corpore validiore fint animo autem belluino atquo imperito , hi meritò natura ferui funt, manifeftura eft autem C 4                          quod