*75
DISSERTA
274
T I O
SEX AGES1MATERTI A.
IN Hiftoriæ Ecclefiafticæ monumentis , ac potiffimùm in Chartis rudium Sæ-culorum frequens eft mentio Advocatorum , quos Epifcopi , Abbates , Canonici , & ceteri Sacerdotes Ecclefia-rum Re&ores , fibi ad fuarum rerum tutelam adicifcebant . Eos habere perfpeófos ad eruditionem noftram pertinet . Et antiquiflima quidem eft hujufce dignitatis origo. Nam uti du-dum offendit Clariis. Thomaffinus Tom.I. Lib. 2. Cap. 97. atque etiam eruditiffimus Du-Can-gius in Gloffiar Latinitat. ipfo SæculoChriftia næ Æræ Quinéto , Concilium Milevitanum II. ( non autem Carthaginienfe, ut idem Du-Can-gius cenfet ) decrevit , ut peterentur a glor'to-fiffimis Imperatoribus Defenforcs Scholafiici, qui in attu fint, vel in officio defenfionum cauffiarum Ecclefiafiicarum , eifque titulo jufto liceat ingredi Judicum fecretaria. Qui tunc Defenfores appellabantur, fubfequutis temporibus Advocatorum nomen geffere frequentius . Inde vero natam neceffitatem Ecclefiifticis viris adhibendi ejufmodi cauffarum patronos , Thomaffinus putavit , quod fummopere ab horre feerent Clerici & a litibus & Tribunalibus Judicum Soculari wn. Equidem non abnuo, fi de primis Ec-clefîæ Sæculis id affirmetur. Verùm fubfequen-tibus ego paffim ad Sæcularium forum conflu-xiffe reperio Epifcopos, Abbates, immo & ip-fas Abbatiffias , & reliquum Clerum , ibique— litibus operam dediffe, numquam tamen fine— interventu & ope Advocati lui. Horum ig tur opera & auxilium potiffimùm adhibebatur, quod ii in civilium Legum fcientia exculti effient, & forenfibus tricis & contentionibus affueti: quæ peritia tunc neque aderat Ecclefiafticis viris , neque facrum eorum minifterium fat decere_ temporibus iis cerafebatur . Propterea Caufidi-cis Laicis commendata eft ea cura ac difputa-tio in judiciis. Acceffit & altera cauffa . Vide licet litigare volenti ante Judices Sæculares deferendum fuit Juramentum caltimniæ ; atque— aliis etiam de cauffis jurare neceffie erat: quem ritum , etfi legitimum ac juftum ratio probet, attamen facri Canones averfabantur in Clero : cum quod vellent Ecclefîæ milites lenitatis ac patientiæ lludiofos , atque adeo ab accufando Proximo alienos ; tum etiam, quod ab eis periculum perjurii , quantum poffient , arcere—
B
C
Aillulphus & Everardus Miffi Ludovici II. Imperatoris in Placito Novocomenfi fententiana proferunt pro Monafterio Mediolanenfi Sandii Ambrofii contra quoldam de cafis & terris pofitis in Vico Dugno & Gravadona, Anno 865.
DUm ad potefiatem Domni Ludowici Imperatoris Miffis diretti fuifiemus nos quidem Aiftulfus Archidiaconus Capel-le facri Palatii , & Everardus Vailo, & Senef-callo Domni Imperatoris , una cum Rafredo , Rapaldo , Teutulfus , Judicibus Imperiales , qui cum ipfis ad ipfum Mijfaticum aderant, inter quibus per fingulas denominatas Comitator as dum veniffiemus nos fupraferiptis Aifiulfus & Everardus in Civitate Cumo, cepit ipfo Everardus una cum infimul cum Rafredo , Rapaldo , refedere in judicio in atrio Ecclefiie Santte Eufralie: dr adeffet ibi cum eis ApoGaflaldio Dom.
Torn. r.	1
1
E
omnino cuperent. Advocatorum ergo erat pro C'ericis jusjurandum præftare. Diferte id con-ftitutum in Lege Prima Langobard. HenricilL Augufti , Part. li. Tomi I. Rer. Italicar pag. 178. Mirum denique in modum neceffitas crevit adhibendi Laicos Advocatos, ubi fub Regibus Langobardis , Francis , ac Germanis, Singularium Certaminum iniquiffimus alioquin— ufus tantopere invaluit , ut & ipfi Ecclefialtici viri, quum de fuis juribus tuendis aut recuperandis agebatur , non raro pugnam oblatam», fufeipere , & quod acrius deteftandum eft , etiam offerre, fi licet dicere, cogebantur Eos nemo nelcit , quantum olim dedecuerit , & adhuc dedeceat, arma corriperfe, atque in certamina fanguinolenta profilire . Itaque ad ea— fpedtacula eligebant Clerici aut Advocatos luos, non Caufidicos tanthm, fed & militares viros, aut alios, ut ajebant, Campiones, ac propterea Sæculares , uti jam offendi in Diflertatione— XXXIX. de Duello. Proinde videas, temporibus barbaricis duplex fuiffe munus Ecclefiarum Advocatis , nempe tum ore ac fcientia legali eas tueri , tum manu ac fortitudine . Utrumque— Laicis , non Clericis , commiffum . In Lege— VII. Pipini Regis Italiæ inter Langobardic. conftitutum eft , ut Epifcopis , in quocumque Comitatu agros & jura poffiderent, liceret habere unum Advocatum , Se confequenter non unus erat eis interdum Advocatus, fed plures . Tum additur : Et talis fit ipfe Advocatus, liber homo , borne opinionis , Laicus , aut Clericus , qui facramentum pro cauffa Ecclefiæ, quam peregerit , deducere poffit juxta qualitatem ftbflam-tiœ, ficut Lex eorum habet. Ita in vulgatis editionibus , & Baluzianà hadtenus feriptum: fed vitiofe , ut offendi in Notis ad eam Leg e rm, . Quippe Codice Eftenfi præeunte feribendum eft : Laicus autem , non Clericus . Dixi, poteftatem fadfam Epifcopis conftituendi fibi non unum— Advocatum . Et profetò duos fanttæ Medio-lanenfis Ecclefiee Advocatores, Boniprandum fci-ficet df Aribertum reperio in Charta Placiti , olim habiti in Urbe Novocomenfi , quam ex opulenti Archivi Monachorum Sandti Ambrofii Maioris Mediolani apographo pervetuffo de-fcripfi , atque huc inferendam cenfui, ut fimul tyrones intelligant, quæ in Placitis five Judiciis effent Advocatorum partes antiquis temporibus.
«i Imperatoris, Atto de Canimalo, Angifredtis, $■> Aribertus de Magiorini , Boniprandus , 8c Aribertus Advocatores fanóteMediolanenfis Ec-clefie , Rachifret , dr Angtlpertus Notariis, & reliqui plures. Ibique in eorumprefentia veniens. Jordanne Advocato Monafierit Santti Ambrofii foris muro Civitate Mediolanium, una cum Petrone Prepofito ipfius Monafierìi , feu ex alia_, parte Andreas , & Ermefret , qui & Freddo germanis filii quondam Albini de Dugno inter fe alterg itione habente. Dicebat his ipfe Jordanne Advocato ad eidem prenominatis germanis : Mitte mihi refponfum de Cafis 8c rebus illis in T	Vico