in	HIolORIA IN
dfione excœcatus eft Conftantinus Imperator , qui mox cœcus annis fex fupervixit, matre imperante .
Sermo de. divifione Imperii.
QUatuor regna maxima habuit præfensævum primum in Oriente , quod didtum eft Regnum Affyriorum five Medorum feu Perfarum, quæ gentes habitant regionem fitam inter Indum & Tygrim flumina , montem Cau-cafum & filium Perficum maris Rubri. Secundum in Septentrione , quod ditftum eft Regnum Macedonum feu Græcorum ; In quo monarcha fuit Alexander Philippi : Tertium fuit Karthaginen-fium in Meridie , qui poft Græcos regnarunt , præfertim in Libia; Quartum Romanorum, quod fuit in Occidente, 8c hoc fuit robuftius. ac diuturnius aliis . Regnum hoc à populo Romano coeptum eft , & audtum poft Punica bella , & Macedonicum , Rep. Romana libera exiftente ; poft bellum civile inter Cæfarem & Pompejum, Cæfar vidtor fe dominatorem fecit invito Senatu, quòd Dittatura magiftratus erat poteftatis ple-niffimæ, nec fe Cæfar ab illo officio abdicabat, quatnobrem Cæfar è Senatorum confpiratione oc-cifus, ut libertate folita potirentur, Marcus Antonius cum exercitibus Cæfaris, & favore plebis jnfurgens coepit perfequi Cæfaris occifores , Senatus timens illum fibi adverfum , illius coeptis obviare decrevit . Et confiai tò Octavianum nepotem Cæfaris & hæredem , ut inter eos , qui ad vindidìam Cæfaris ftudebant, effet diffidium, principem elegerunt . Odlavianus igitur 8c Senatus judicaverunt Antonium hoftem publicum, quòd Senatus decreta calcàrei, perfequens Cæfaris occifores . Mortuu Confiffibus apud Mutinam ( 8 ) bellum inferebatur contra Antonium, Odtavianus principatum legionum accepit. Tandem opera Lepidi, qui fuerat magifter militum Cæfaris, Odtavianu- & Antonius in concordiam devenerunt. Et perditi occiforibu Cæfarisdivi-ferunt inter fe Romanum Imperium , ut Odfavia-nus Occidentale,Antoniu- Orientale teneret Imperium . Mox difeordantibus illis fadti funt hofles, Odlayianus fiiperato Antonio, fîcàfè ipfo oceifo, Romam rediit an. XII. quam fuerat princeps eie-dtu , tunc ei à populo & Senatu Romano eollata eft dignitas Anguifalis, & eft fadlus Monarcha : Jioc eft principium Romanorum Auguftarum, & ab hoc alii nominati Augufti. Hadtenus erat Cæfar Odtavianus, nunc autem Auguftus. Et majus eft effe Auguftum, quàm Cæfarem. Cæfar eft ab exercitu Princeps eledtus ,. Auguftus eft, cui Senatus Romanus confenfum & autori-tatena contulerit . Auguftus Cæfarem poteft creare, non Cæfar Auguftum; 8c Auguftus Auguftum creare poteft, ut Diocletianus Maximianum Auguftum & Cæfares Galerium & Conflantium : Auguftus quoque fuccefforem unum & plurcs Imperio inftiruebat, ut Auguftus Ty-berium , Tyberius Gajum , Theodofius filios, Tyberius Secundus Mauritium generum . Si Auguftus fuccefforem non reliquerat , aut culpis majorum defeendentes ex genere Auguftorum Romani refpuebant , tunc exercitus eligebat Cæfarem , & Senatus, fi fibi placebat , illum appellabat Auguftum , & licet interdum duo vel plures effient Augufti ,. tamen. Imperium unum erat; fed Augufti , ut facilius poffent comprimere Barbaros" Orientis, fecundam à Roma Sedem pofuerunt in Thraciæ Urbe Conflan-
C
B
D
E
ERA IORUM.	112
tinopoli, & ibi plurimum habitabant; féd citta temporibus primi Adriani Papæ Romanis preffis à Longobardis opem non ferrent Augufti in Oriente morantes, Romani confenfù Imperatoris & opera Pontificis Urbis, dividentes Imperium , fibi Imperatorem in Occidentis Imperio, quod dicitur Romanorum Imperium creaverunt . Et primo Karulo Pipini filio Franche Regi & in fucceffores illius Imperialis dignitas eft collata , & ab hoc tempore divifum eft Imperium Romanum in duo Imperia , nec ulterius eft unitum, & fucceffit in Imperio proles Karuli ufque in Lodovicum tertium Arnulphi filium ; tunc illius ignavia hoc Imperium Occidentis partitum eft aliquo tempore, ut aliqui imperarent in Gallia, aliqui in Italia, aliqui in Theo-tonia ufque ad primum Othonem Theotonicum genere. Nam Theotonici meritis eorum, deficientibus Francis & Italicis ad opem Ecclefiæ Romana, obtinuerunt jus & poteftatem eligendi Auguftum . Sed cùm olim de inftitutione fuccederet Imperator voluntate decedentis , nunc per eletftionem Procerum jus in hoc habentium Imperator eligitur . Quæfitum eft horum duorum Imperiorum utrum dignius . Nam quidam dicunt, quòd Orientis Imperium, quòd potentiores Romani tunc Monarchæ eam portionem Imperii fibi praelegerunt potiffimum ; Occidentali parti renunciantes, & Auguftus integer in Oriente remanfit. Mea quidem lententia eft, hoc Occidentale dignius illo fore, quippe Romanus populus & Senatus Imperium con-ftituêre Romanum; &■ ubi Roma & Senatus , ibi eft ftipes Imperii ; In Conftantinopoli vero eft ramus . Occidentale Imperium pater eft, Orientale eft filius, 8c quòd ex patre filius eft, & non pater ex filio , pater digniùs approbat ( 9 ) Occidentis five Romanorum. Imperator populi & Senatus Romani ac Romani Pontificis audior itate fuldtus eft. Hic eft ftipes & radix Imperii. In Oriente eft truncus, & ubi radix , ibi vigor; ramus à ftipite cæfiis arefeit, abfciflo ramo viret ftipes & pullulat ; quam-obrem hoc Orientali eft dignius judicandum.
Karulus Magnus.
ANno Nativitate Chrifti DCCCII. anno vero odiavo Pontificatus Leonis Tertii Papæ, qui fedit in Romana Sede primum Anno Chrifti DCCXCIV. Karulus Magnus Imperio Romano potitus eft & à Leone Tertio Papa coronatus eft . Tunc divifum eft Romanum Imperium , nec ulteriùs eft unitum. Nam Karulus Romanorum Imperator eft didtus, Conftantinus vero fextus & ejus fucceffores Orientalis Imperii Cæfares appellati funt. Karulus antequam Imperator effet, Defiderium Regem Longobardorum , ut lupra legitur, cepit . Ejus tempore fuerunt Comites Palatini Rotholandus ejus foro-ris filius & alii, de quibus gefta habentur , qui in Hifpania perierunt . Karulus bis fubegit Hilpanos; Saxones fubjugavit & gentem Germanorum : fuper Rhenum duos pontes conftru-xit.
Romam pergens longè ab urbe milliario pedes accefft in urbem, loca urbis venerabilia pedes vifitavit, poftes Ecciefiarum humiliter olcu-lando, & munera larga largitus eft. Omnia quæ pater fiius Pipinus pro Ecclefia ftatuerat , confirmavit , addito Ducatu Spoleti . Hic etiam Tcrram-Santftam à Saracenis occupatam , comitatus
( 8 ) Cod. EJtenf. apud Mutinam-, ubi bellum dec.'
( ÿ ) Cod. Eflenf. dignius approbatur Occidentis -, I five Romanorum , Imperator &c.